Predstavljamo: Kulturna baština opštine Krupanj

Područje opštine Krupanj prepoznatljivo je po bogatoj kulturno istorijskoj baštini. Izdvajaju se brojne crkve i manastiri, kao i arheološki lokaliteti, muzejski kompleksi i očuvani objekti narodnog graditeljstva.

Krupanj je poseban i po Domu srpske poezije, zadužbini vladike Lavrentija, koji se nalazi u Bogoštici, zdanju podignutom u čast pesnikinje Desanke Maksimović.

Stara crkva Sv. Vaznesenja Gospodnjeg u Krupnju

Sagrađena je 1842. godine, a pored nje je podignuta  nova Crkva spomen-kosturnica Sv. Vaznesenja Gospodnjeg koja se nalazi u užem centru Krupnja. Delo je arhitekte Momira Korunovića i zadužbina je Karađorđevića.

„Gradnja crkve je trajala od 1920. do 1931. godine, a reč je o spomeniku podignutom sa ciljem da podseća na tragične i slavne trenutke naše novije istorije. Crkva je sagrađena kao spomen korsturnica »dostojna onih koji će u njoj večno počivati«. U kripti crkve nalaze se 74 lobanje (više nego u Ćele kuli) ratnika palih u bici na Mačkovom kamenu“, navode u Turističkoj organizaciji opštine Krupanj.

Crkva je jednokupolna građevina, sažetog, upisanog krsta, neovizantijskog stila, sagrađena od Rađevskog granita. Dveri ikonostasa Stare crkve rad su ruskih majstora iz 19. veka, a freske su delo akademskog slikara Nastasijevića. Godine 1994. sagrađen je zvonik, sa zapadne strane, visine 22 metra i stilski drugačiji od same crkve.

Rađev Kamen

Rađev kamen

Rađev kamen je lokalitet na kome se nalazi veliki beli obelisk posvećen vojvodi Rađu (srednjevekovnom vitezu) koji je tu boravio sa svojom vojskom i po kome je cela oblast dobila ime – Rađevina, a nalazi se na oko tri kilometra od Bele Crkve.

Blizu tog kamena nalaze se tri bresta i oko njih mnoštvo starih grobova. „Narod veruje da niko na sme otkinuti grančicu sa ovih brestova, jer kažu da bi svaki umro ko bi to uradio. Vencem Rađeva polja ima uzvišenih mesta koja se zovu »ante«, »gromile« ili »bobije«, to su grobovi, gde su sahranjivani ljudi u staro vreme. Arheolozi su pronašli ostatke kostiju i nakita iz drevnih vremena što dokazuje naseljenost lokaliteta još u to doba“, objašnjavaju u TO Krupanj.

Soko grad

Soko grad

Je na prostoru gde se nekada nalazilo rimsko, srpsko srednjevekovno i kasnije tursko utvrđenje. Tvrđava se nalazi na oštrom grebnu jedne krečnjačke stene koja je na vrhu zaravnjena i tu je nekada bilo obrazovano naselje – varoš.

Danas su na ovom mestu vidljivi ostaci utvrđenja i zidovi koji su opasivali nekadašnji grad. Zahvaljujući vladiki Šabačko-Valjevske eparhije  Lavrentiju, u podnožiju Soko grada, gde se nekada nalazila pijaca srpskog roblja, podignut je manastir Sv. Nikolaja. Manastirski kompleks obuhvata 12 hektara gde su istoimena crkva i konak namenjen ne samo monasima već i gostima namernicima. U konaku postoji i biblioteka, velika trpezarija kao i stalna muzejska postavka posvećena Sv. vladiki Nikolaju Velimiroviću. Predmeti ove postavke su: pisani dokumenti, oružje i drugi predmeti nađeni na Soko gradu, kao i predmeti vezani za život i tradiciju naroda Rađevine i Azbukovice.

Mačkov kamen

Mačkov kamen

Na planini Jagodnji, udaljen 12 km od Krupnja nalazi se Mačkov Kamen, poprište srpske i austrougarske vojske u Prvom svetskom ratu. U spomen na te slavne dane podignuta je kosturnica od granitnih blokova u vidu kapele sa zvonikom.

Projekat za ovaj spomenik uradio je poznati srpski arhitekta Momir Korunović. Predsednik odbora za podizanje spomenika na Mačkovom kamenu bio je Ljuba Jovanović – tadašnji predsednik Narodne Skupštine Srbije, potpredsednik Đorđe Vajfert guverner Narodne banke, a generalni sekretar Dr Arčibald Rajs.

Stolice

Muzejski kompleks Stolice

Muzejski kompleks posvećen događajima iz Drugog svetskog rata. Udaljen je šet kilometara od Krupnja.  Kompleks se nalazi pod zaštitom države kao kulturno dobro, a ujedno je i zaštićeno prirodno dobro. 

„U toku je realizacija Projekta „Muzej geologije i rudarstva“, postavka koja se nalazi u okviru kompleksa, kao i rekonstrukcija i pretvaranje dela kompleksa u smeštajne kapacitete“, ukazuju u TO Krupanj.

Muzejski kompleks u Beloj Crkvi

Muzejski komplesk u Beloj Crkvi

Posvećen događajima iz Drugog svetskog rata. Spomen zgrada stare škole u kojoj se nalazila bolnica u Prvom svetskom ratu objekti pod zaštitom države.

„Oba muzeja su zatrvotena, postoji potreba za njihovim otvaranjem i obogaćenjem novim postavkama“, ističu u TO Krupanj.

Stara apoteka (Vila Pere Despića sagrađena 1914. godine)

Zgrada se nalazi preko puta crkve Sv. Vaznesenja Gospodnjeg. Ona je malih dimenzija, šireg prizemlja sa malim tremom i uzanim spratom, sagrađena je u »nemačkom« stilu (kombinacija opeke i drvenih greda), deluje intimno i toplo i ovom prostoru daje izvesnu patinu.  Zgrada je građena od 1899. do 1900. godine kao vila Ace i Pere Despića iz Beča, zakupaca krupanjskih rudnika. Ova zgrada je jedina ostala neoštećena u vreme paljenja Krupnja 21. oktobra 1941. godine koja je tada bila vlasništvo Austrijanca Franca Ciglera. Po završetku Drugog Svetskog rata zgrada je menjala namenu, bila je apoteka, biblioteka, da bi na kraju ostala stambeni objekat.

Zadužbina Nikole Spasića

Zadužbina Nikole Spasića

Nalazi se istočno od centra grada. Zgrada je podignuta kao bolnica, a od 1998. godine posle rekonstrukcije postaje Dom za stara lica. Sagrađena je u neorenesansnom stilu, jednostavna i simetrična.  Plan je izgrađen u tehničkom odeljenju Drinske banovine u Sarajevu. Kamen temeljac postavljen je 12. jula 1934. godine , radovi su završeni 1935. godine , a otpočela sa radom 1936. godine.

Ovaj medijski sadržaj sastavni je deo projekta “ Kulturno blago opštine Krupanj ” koji je finansijski podržan od strane opštine Krupanj.

Projekat se bavi razvojem kulturnog i umetničkog stvaralaštva, očuvanjem kulturne baštine, kulturnog identiteta, tradicije, običaja i opšteg kulturno istorijskog nasleđa.

Zahvaljujemo se na saradnji Turističko sportskoj organizaciji Krupanj i njenom direktoru Aleksandru Petroviću.

Mačvanski Info / Foto: TSO Krupanj

Akcebet
- Restbet - Trendbet